Om de ruimtelijke inrichting in Nederland klimaatbestendig te maken, ook in de toekomst bij een veranderend klimaat, is een goed inzicht in het functioneren van het klimaatsysteem nu en in de toekomst vereist. Binnen dit thema wordt daarom gewerkt aan een centrale kennisbasis van vooral regionale klimaatgegevens en scenario’s, die zijn afgestemd op de behoefte van de gebruikers. De klimaatscenario's zijn bedoeld om studies uit te voeren naar de effecten van klimaatverandering en ze stellen de overheid, het bedrijfsleven en burgers in staat om op deze effecten te anticiperen. 

Resultaten Klimaatscenario's projecten tot nu toe

Monitoring en modellering van de Noord-Atlantische
oceaan - CS01
Dit project doet via het internationale Global Climate Observing Program (GCOS) waarnemingen aan de Noord-Atlantische component van de thermohaline circulatie. Het resultaat is een herkenbare Nederlandse bijdrage aan een internationale inspanning, o.a. via het World Climate Research Programma (WCRP) CLImate VARiability (CLIVAR), om klimaatmodellen te verbeteren zodat de onzekerheidsmarges van deze modellen verkleind worden. Lees meer en download het eindrapport.
contact | publicaties | factsheet

Het CESAR Observatorium klimaatmonitoring en
processtudies - CS02
Dit project voorziet in de infrastructuur voor continuering, uitbreiding en onderhoud van het Cabauw Experimental Site for Atmospheric Research (CESAR) meetprogramma. Het levert onder andere informatie over aërosolen en wolken (CESAR Observatory). De informatie zal in weer- en klimaatmodellen geïmplementeerd worden en zal zo tot een aantal belangrijke verbeteringen in de klimaatscenario’s leiden. Meer lezen.
contact | publicaties | factsheet

Weergave van verdamping van bodemvocht door vegetatie
in klimaatmodellen - CS03
Dit project heeft bodemvegetatie-atmosfeer processen in klimaatmodellen onderzocht. Er is een gedetailleerd ecohydrologisch model gebruikt om vegetatie- en bodemfactoren te rangschikken m.b.t. belang voor modellering van verdamping. De bodemroutine HTESSEL is getest in een gebied in west-Hongarije waar het regionale klimaatmodel RACMO systematisch te lage verdamping en te hoge luchttemperatuur berekent. Lees meer en download het syntheserapport.
contact | publicaties | factsheet

De invloed van aerosolen op het regionale klimaat - CS04
Binnen dit project is gewerkt aan de verbetering van de parametrisatie van het indirecte aërosol effect in regionale klimaatmodellen. De gegevens en kennis over aerosolen worden gebruikt voor het ontwikkelen van een module in het nieuwe model RACMO-2. Uiteindelijk worden de resultaten ingebracht in de internationale gremia die de mondiale rol van aerosolen en klimaat en luchtverontreiniging kwantificeren. Lees artikel over aerosolen.
contact | publicaties | factsheet

Invloeden vanuit ver weg gelegen gebieden op het Europese
klimaat - CS05
Binnen CS05 is er een inventarisatie gemaakt van veranderingen in het windklimaat van Europa in relatie tot de opwarming van de tropische oceanen in recente scenariosimulaties met verschillende klimaat-modellen. Verder zijn er extreme gebeurtenissen geselecteerd uit een bestaande grote set van simulaties met mondiale modellen en vervolgens doorgerekend met een regionaal model. Er is tevens een verbeterde methode opgeleverd voor de statistiek van weersextremen.
contact | publicaties | factsheet

Verfijning en toepassing van een regionaal atmosferisch
klimaatmodel voor klimaatscenarioberekeningen van
West-Europa - CS06
Dit is een project waarin de productie van basisklimaatscenario’s plaatsvindt t.b.v. andere (KvR-)projecten. De uitvoer verloopt via het "Tailoring" project, waar de gegeves verder op maat wordt gesneden. Daarnaast biedt het regionale model de omgeving om verbeteringen
van parametrisaties te testen. Bekijk KNMI-collegemateriaal.
contact | publicaties | factsheet

Op maat maken van klimaatscenario’s - tailoring - CS07
Dit afgeronde project vormt de interface tussen de productie van klimaatinformatie en de gebruiker. Er is m.b.v. case studies veel progressie gemaakt met het op maat maken van klimaatscenario’s en –informatie (met o.a. de tijdreekstransformatie tool). De interactie tussen klimaatwetenschappers, impactonderzoekers en gebruikers van kennis heeft nieuwe kennisvragen en een netwerk opgeleverd. Zie voor meer info de website.
contact | publicaties | factsheet

Informatie in tijdseries - CS08
Voor validatie van klimaatscenario’s, de definitie van een referentieklimaat en voor impactstudies zijn in dit project historische tijdreeksen van klimaatvariabelen gedigitaliseerd en geanalyseerd. Producten uit dit project zijn neerslagreeksen van 1700-1850 en van 1850-2000 die wereldwijd uniek zijn en publiekelijk toegankelijk. De geautomatiseerde digitaliseringsmethode is een innovatie die ook elders gebruikt kan worden.
contact | publicaties | factsheet

Klimaatreconstructies op basis van paleoklimatologische
gegevens uit het stroomgebied van de Maas - CS09
CS09 maakte paleoneerslagreeksen en -overstromingsfrequenties van de Maas. Kwantitatieve neerslagreconstructie o.b.v. zoetwater-mossels of veenmos blijkt complex, een kwalitatieve bepaling van vochtcondities met veenmos is wel mogelijk. Met modelsimulaties is de sterke rol van landgebruik aangetoond voor overstromingsrisico’s. 
Bovendien kunnen oude overstromingen worden herkend.
contact | publicaties | factsheet

Klimaateffectschetsboeken - COM21
Een zevental provincies heeft in samenwerking met Klimaat voor Ruimte gewerkt aan het maken van klimaatschetsboeken. Ze bevatten kaarten voor neerslag, temperatuur, zonneschijn en wind in stedelijk-, landbouw- en natuurgebied van de desbetreffende provincie. De
kaarten laten zien dat Nederland te maken krijgt met wateroverlast, watertekorten, zeespiegelstijging en verziting en afname van bio-diversiteit door klimaatverandering. Lees verder.
contact | publicaties | factsheet

Van schetsboek naar klimaateffectatlas - COM27
Dit project heeft voor alle provincies geresulteerd in een gemeen-schappelijke kennisbasis op het gebied van klimaatverandering en de effecten daarvan op verschillende sectoren. Dit vervolg op project COM21 richtte zich op het vergroten van de inzetbaarheid van de schetsboekinformatie binnen plan- en beleidsprocessen van de provincies. Hierbij is ook de geodatabase met klimatologische gegevens uitgebreid. Raadpleeg de site.
contact | publicaties | brochure

Stand van zaken 2009

Achtergrond

Zo is voor het waterbeheer klimaatinformatie nodig ten behoeve van toekomstige beheersplannen en voor de periodieke toetsing op de veiligheid van de kustverdediging. Ook binnen natuurbeheer, landbouw, verkeer & vervoer, energievoorziening en toerisme, kunnen de klimaatscenario’s helpen richting te geven aan korte en lange termijn beslissingen.

Met de projecten binnen het thema Klimaatscenario’s willen we de volgende kennisvragen beantwoorden:

• Hoe kunnen regionale klimaatscenario’s worden toegespitst op de ruimtelijke planning?
• Met welke klimaatverandering moet de Nederlandse maatschappij rekening houden?
• Welke klimaatgegevens en afgeleide gegevens hebben partners en andere klanten nodig en hoe kunnen deze het beste via een geïntegreerd dataportaal worden aangeboden?
• Hoe veranderen de variabiliteit van, en de extremen in ons klimaat als gevolg van toename van broeikasgassen?
• Welke rol speelt de Atlantische oceaan in het klimaat van Noord Europa en Nederland?
• Wat is de invloed van aërosolen (luchtkwaliteit) en wolkenformatie op het (Nederlandse) klimaat?
• Wat is het effect van het Nederlandse bodemgebruik op het lokale klimaat, en andersom?
• Met welke moderne meetsystemen kunnen het beste de veranderingen en natuurlijke variaties in ons klimaat nu en in de toekomst worden vastgesteld?
• Hoe gaat het klimaat er uitzien in voor Nederland relevante gebieden (bijv. stroomgebied Rijn)? 

Alle Klimaatscenario's projecten op een rij

• CS01 – Monitoring en modellering van de Noord-Atlantische oceaan
• CS02 - Het CESAR Observatorium: klimaatmonitoring en processtudies
• CS03 - Weergave van verdamping van bodemvocht door vegetatie in klimaatmodellen
• CS04 – De invloed van aërosolen op het regionale klimaat
• CS05 - Invloeden vanuit ver weg gelegen gebieden op het Europese klimaat
• CS06 – Verfijning en toepassing van een regionaal atmosferisch klimaatmodel voor klimaatscenarioberekeningen van West-Europa
• CS07 – Op maat maken van klimaatscenario’s (tailoring)
• CS08 – Informatie in tijdseries
• CS09 – Klimaatreconstructies op basis van paleoklimatologische gegevens uit het stroomgebied van de Maas

Bekijk het overzicht met projecten voor een gedetailleerde beschrijving en de bijbehorende publicaties, zoals:

• Update on the KNMI Regional Climate Model RACMO 
  Regional Climate Models (RCM) are increasingly used for downscaling global climate model projections to refine spatial and temporal resolutions. The challenge is to develop modules that improve the representation of small-scale features in the Regional Climate Models.
  Bart van den Hurk, Erik van Meijgaard, Geert Lenderink (KNMI)
• Monitoring the North Atlantic Ocean 
  Monitoring the North Atlantic Ocean is important for gaining understanding of the processes involving deep water formation and for tracking changes which may occur therein as a result of a changing climate.
  Femke de Jong, Hendrik van Aken (Utrecht University)