Resultaten Mitigatie projecten tot nu toe

De broeikasgasbalans van Nederlandse natuurlijke- en
landbouwecosystemen - ME01
Binnen dit project wordt een monitoringssysteem ontworpen voor het bepalen van broeikasgasemissies uit de meest relevante natuurlijke en agrarische ecosystemen. Inzicht in de werking van broeikasgassen
geeft aanknopingspunten voor beheerders van terreinen om een
bijdrage te leveren aan beperking van de broeikasgasuitstoot. Een proefschrift van een van de deelonderzoeken is beschikbaar. 
contact | publicaties | factsheet

Geïntegreerde observatie en modellering van broeikasgas
budgetten op nationaal niveau - ME02
Het doel van dit project is het ontwikkelen van een systeem voor het kwantificeren van het broeikasgasbudget op landelijke en regionale schaal. Verder zal een protocol ontwikkeld worden om een referentie-schatting te maken ten behoeve van de verificatie van nationale emis-sies. De fluxmetingen in ME02 van de drie belangrijkste broeikasgassen laten zien dat er relaties zijn tussen de variabiliteit van fluxen en omgevingsfactoren.
contact | publicaties | factsheet

Invloed van landgebruik, -geschiedenis en management
op de koolstofvoorraad in de bodem in Nederland - ME03
De resultaten uit dit project leiden tot een verbeterde schatting van het nationale koolstofbudget, door zich met name te richten op de koolstofopslag in de bodem. De bestaande onzekerheden in de bepaling van dat budget zullen worden gereduceerd. Tevens levert het informatie op, die het neerschalen van emissie inventarisaties naar de regionale en lokale schaal mogelijk maakt. Download publicatie. 
contact | publicaties | factsheet

Geïntegreerd raamwerk voor beoordeling van de gevolgen
van verhoogde implementatie van biomassaketens - ME04
Veel energie scenario studies verwachten dat biomassa een van de belangrijkste vormen van duurzame energie zal worden. Het potentieel
is groot, maar het blijkt moeilijk om deze vorm van duurzame energie
in de praktijk te brengen. Dit project beoogt inzicht te geven hoe op regionaal niveau innovatieve bio-energieketens een zo hoog mogelijk rendement kunnen halen. Bekijk Biomassadialoog tussenrapport.
contact | publicaties | factsheet

Het effect van ruimtelijke rangschikking van moerassen op
waterkwaliteit en koolstofvastlegging in veenpolders - ME05
Doel van dit project was het analyseren van het effect van veranderin-gen in de waterhuishouding als gevolg van klimaatverandering op water-kwaliteit en koolstofopslag in watersystemen in het Veenweidegebied. Vb van een resultaat is inzicht in relaties tussen grondwaterpeil, vegetatie, uitstoot en landschapspatronen m.b.t. uitstoot, waterkwaliteit en biodiversiteit. Ook is er meer bekend over de relatie nutriënten(rijkdom) – uitstoot. Lees meer.
contact | publicaties | factsheet

Hulpmiddelen voor het maken van ruimtelijke keuzes voor
de toekomst van de Veenweidegebieden - ME06
ME06 integreert ruimtelijke informatie gebaseerd op klimaat-, water-beheer- en landgebruikscenario’s over het Veenweidegebied, zodat het gebruikt kan worden in besluitvorming. Hiertoe worden kaarten
gemaakt, die in bijv. workshops gebruikt kunnen worden met een
groot interactief computerscherm, de Touchtable. De Touchtable kan ook waardes combineren om tot risico-, waarde- of conflictkaarten te maken.
contact | publicaties | factsheet

Stand van zaken 2009

Daarnaast is het natuurlijk mogelijk met deze wetenschap mitigatieopties verder te ontwikkelen.
Het blijkt dat er niet veel mogelijkheden zijn in Nederland om de broeikasgasemissies van melkveehouderijen nog verder te reduceren omdat de productiviteit al heel hoog is. In andere landen met een mindere hoge productiviteit zijn nog wel veel mogelijkheden. Uit een deelonderzoek van ME03 waarin de invloed van beheer op de koolstofvoorraad in de bodem van Nederland is bekeken, komt naar voren dat er grote verschillen zijn in de koolstofvoorraad tussen plots waar wel en waar geen beheer is toegepast. Ook waren er grote verschillen tussen verschillende boomsoorten en tussen plots met verschillende leeftijden. ME04 heeft het design van het ontwikkelde raamwerk (dat in staat is om de ruimtelijke effecten van bio-energieketens in het landschap te benoemen en te kwantificeren op verschillende schaalniveaus) besproken met de eindgebruikers. Uit het onderzoek van ME05 blijkt dat landschapspatronen geen significante invloed hebben op de waterkwaliteit en koolstofvastlegging; de processen in de bodem zijn veel belangrijker. De analyses laten verder zien dat nutriëntrijke sloten in bemeste weilanden op een veenbodem een significant grotere bron van methaan zijn dan rietsloten en open water.  

Het Waarheen met het Veen project van het BSIK-programma Leven met Water is inmiddels afgerond en vooral ME01 en ME06 hebben succesvol bijgedragen aan het eindrapport waarin het thema klimaat nu goed in vertegenwoordigd is. Binnen de ME-projecten zijn er 13 AiO's actief, waarvan er twee (Dimmie Hendriks en Nynke Schulp) in 2009 hun proefschrift hebben verdedigd.

Achtergrond 

• Hoe kan onze ruimtelijke infrastructuur emissiearm, "klimaat neutraal" worden (her)ingericht?
• Welke landgebruikmaatregelen bestaan er met betrekking tot de bronnen en "putten" van broeikasgassen? En hoe effectief zijn deze?
• Met welke slimme en uitgekiende bedrijfsvoering in de landbouw (o.a. gewaskeuze, waterhuishouding op perceelsniveau, bemesting) en in de bosbouw (rotatie periode, boomkeuze, herbebossingprojecten) kunnen broeikasgassen worden vastgelegd in vegetatie en bodem? En is deze te combineren met andere functies in het landelijk gebied, zoals recreatie, biodiversiteit en waterberging?
• Hoe concurreren koolstofneutrale energiebronnen met andere landgebruikvormen om de schaarse Nederlandse ruimte?

Het thema mitigatie is gecentreerd rond twee met elkaar in verband staande subthema’s:

1. Emissie, opname en integrale monitoring van broeikasgassen
2. Ruimtelijke claims en inpassing van duurzame energiedragers

Mitigatie verantwoordelijkheid binnen Nederland wordt naar steeds meer beleidsniveaus gedelegeerd, van nationaal tot gemeentelijk, en in de publieke én private sector. Via allerlei belangenorganisaties, NGO’s, ministeries, provincies, gemeentes en bedrijven, zullen ook burgers meer en meer betrokken raken bij het klimaatvraagstuk. We kunnen momenteel waarschijnlijk net aan de verplichtingen onder Kyoto gaan voldoen. Echter, wanneer reductieverplichtingen (veel) groter worden in de periode na 2012 (post Kyoto), zijn in nationaal en internationaal verband grote belangen gemoeid, waaronder financiële belangen. Mitigatie raakt dus direct aan de concurrentiepositie van Nederland. De kennisontwikkeling binnen KvR speelt in op actuele vragen zoals over duurzame bedrijfsketens, energiebesparing, emissiehandel en koolstofneutraal ruimtegebruik binnen de bovengenoemde sectoren.

Alle Mitigatie Projecten op een rij

• ME1- De broeikasgasbalans van Nederlandse natuurlijke en landbouw-ecosystemen
• ME2- Geïntegreerde observatie en modellering van broeikasgas budgetten op nationaal niveau
• ME3- Invloed van landgebruik, landgebruikgeschiedenis en management op de koolstofvoorraad in de bodem in Nederland
• ME4 - Een geïntegreerd raamwerk voor de beoordeling van ruimtelijke en gerelateerde gevolgen van een verhoogde implementatie van biomassaketens
• ME5 - Het effect van de ruimtelijke rangschikking van moerassen en slootoevers op waterkwaliteit en koolstofvastlegging in veenweidepolders
• ME6 - Hulpmiddelen voor het maken van ruimtelijke keuzes voor de toekomst van de Veenweidegebieden

Bekijk het overzicht met projecten voor een gedetailleerde beschrijving en de bijbehorende publicaties.